Pnömokonyozun klinik seyri: Güncel literatür ışığında tanı ve takip incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, pnömokonyozun klinik seyri, tanısal yaklaşımları ve izlem protokollerine ilişkin güncel literatürü sistematik biçimde özetlemektir. Hastalığın tanı, takip ve yönetim süreçleri; klinik, radyolojik, biyobelirteç temelli ve teknolojik yöntemler açısından incelenmiştir. Yöntem: 2005–2025 yılları arasında yayımlanmış hakemli araştırma makaleleri, derleme yazıları, meta-analizler ve uluslararası kılavuzlar PubMed, Scopus, Web of Science ve Google Scholar veri tabanlarında taranmıştır. "Pnömokonyoz", "klinik seyir", "tanı", "izlem" ve "mesleki akciğer hastalığı" anahtar kelimeleri kullanılmıştır. Çalışmalar, PRISMA kriterlerine göre seçilerek metodolojik uygunluk, tanı standartları ve izlem yöntemleri açısından değerlendirilmiştir. Bulgular: Literatür analizi, pnömokonyozun erken evrelerinde yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografi (HRCT) ve solunum fonksiyon testlerinin (SFT) tanısal değerini doğrulamıştır. KL-6, SP-D ve TGF-β gibi biyobelirteçlerin, fibrotik aktiviteyi yansıtarak klinik ilerlemeyi öngörmede önemli bir rol oynadığı belirlenmiştir. Yapay zekâ (YZ) tabanlı HRCT analizleri ve dijital izlem sistemleri, erken tanı ve takipte duyarlılığı artırmıştır. Ayrıca antifibrotik tedaviler (pirfenidon, nintedanib) ve tele-takip uygulamaları pnömokonyoz yönetiminde umut verici gelişmeler olarak öne çıkmıştır. Sonuç: Pnömokonyozun etkin yönetimi; erken tanı, düzenli izlem, multidisipliner ekip çalışması ve dijital teknolojilerin entegrasyonunu gerektirir. YZ destekli görüntüleme ve biyobelirteç temelli izlem sistemleri, gelecekte kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesine katkı sağlayacaktır Anahtar Kelimeler: Pnömokonyoz, Klinik seyir, Tanı, Takip, Yapay zekâ, Biyobelirteç, Dijital sağlık

This study aims to systematically review the current literature on the clinical course, diagnostic approaches, and follow-up protocols of pneumoconiosis. The disease was examined in terms of clinical, radiological, biomarker-based, and technological perspectives to provide a comprehensive overview of diagnostic and monitoring strategies. Methods: Peer-reviewed research articles, systematic reviews, meta-analyses, and international guidelines published between 2005 and 2025 were screened in PubMed, Scopus, Web of Science, and Google Scholar databases. The keywords "pneumoconiosis," "clinical course," "diagnosis," "follow-up," and "occupational lung disease" were used with Boolean operators (AND, OR). Studies were selected according to PRISMA criteria and evaluated based on diagnostic standards, monitoring methods, and methodological quality. Results: The review demonstrated that high-resolution computed tomography (HRCT) and pulmonary function tests (PFTs) are the most reliable tools for early detection of pneumoconiosis. Biomarkers such as KL-6, SP-D, and TGF-β serve as indicators of fibrotic activity and clinical progression. Artificial intelligence (AI)-based HRCT analysis and digital monitoring systems have enhanced diagnostic accuracy and follow-up sensitivity. Furthermore, antifibrotic agents (pirfenidone, nintedanib) and tele-monitoring technologies emerged as promising advances in clinical management. Conclusion: Effective management of pneumoconiosis requires early diagnosis, systematic follow-up, multidisciplinary collaboration, and integration of digital technologies. AI-assisted imaging and biomarker-guided monitoring approaches represent the future of personalized clinical management in occupational lung diseases. Keywords: Pneumoconiosis, Clinical course, Diagnosis, Follow-up, Artificial intelligence, Biomarkers, Digital health