Ambulans çalışanlarında ergonomik risk faktörleri, antropometrik özellikler ve kas iskelet sağlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi

Amaç: Bu çalışma, 112 Acil Sağlık Hizmetlerinde görev yapan ambulans çalışanlarının antropometrik özellikleri ile çalışma ortamına ilişkin ergonomik faktörlerin kas-iskelet sistemi sağlığı üzerindeki etkilerini iş sağlığı ve güvenliği perspektifinden değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte planlanan araştırma, Kocaeli’de görev yapan 55 ambulans çalışanı (33 erkek, 22 kadın) ile yürütülmüştür. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Cornell Kas-İskelet Sistemi Rahatsızlık Anketi (CKİSRA) ve Acil Yardım Ambulanslarının Ergonomik Açıdan Değerlendirme Envanteri (AYAEADE) kullanılarak toplanmıştır. Katılımcıların boy uzunluğu, vücut ağırlığı ile üst ve alt ekstremite uzunlukları ölçülmüştür. İstatistiksel analizlerde Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk normallik testleri, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, Dunn ve Spearman korelasyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların %76,4’ü çalışma ortamını ergonomik açıdan yetersiz olarak değerlendirmiştir. CKİSRA sonuçlarına göre kas-iskelet sistemi yakınmaları en sık boyun, sırt ve omurga bölgelerinde görülmüştür. Kadın çalışanlarda boyun, sırt, sağ omuz, sağ el bileği, sağ üst ekstremite ve omurga toplam skorları erkeklere göre anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0,05). Cornell toplam skoru kadınlarda daha yüksek olmasına rağmen fark istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0,05). AYAEADE sonuçları ambulansların ergonomik uygunluk düzeyinin orta seviyede olduğunu göstermiştir. Antropometrik ölçümler ile CKİSRA veya AYAEADE puanları arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Sonuç: Ambulans çalışanlarının önemli ergonomik risklere maruz kaldığı ve çalışma ortamındaki ergonomik yetersizliklerin kas-iskelet sistemi sağlığını olumsuz etkileyebileceği belirlenmiştir. Bulgular, özellikle kadın çalışanların daha yüksek kas- iskelet sistemi yakınmaları bildirdiğini ve ambulans tasarımında çalışanların antropometrik özelliklerinin dikkate alınmasının önemini ortaya koymaktadır. Çalışan sağlığını desteklemek amacıyla ergonomik düzenlemeler ve koruyucu iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.