Çocuklarda ortodontik maloklüzyonların prevalansı ve belirleyicileri: çok faktörlü bir analiz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, çocuklar ve ergenlerde ortodontik maloklüzyonların görülme sıklığını belirlemek ve bu maloklüzyonlar ile meziodistal boyut kaybı, çürük ve eksik diş sayısı, ağız hijyeni alışkanlıkları ve beslenme davranışları arasındaki ilişkileri çok faktörlü bir yaklaşımla değerlendirmektir. Yöntem: Bu tanımlayıcı ve kesitsel çalışma, XXX Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nde 4–15 yaş aralığında yer alan 1.092 çocuk üzerinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar yaş gruplarına göre sınıflandırılmış, maloklüzyon tipi, eksik ve çürük diş sayısı, ağız hijyeni indeksleri (Gingival İndeks, Plak İndeksi, Basitleştirilmiş Ağız Hijyeni İndeksi), bireysel ağız hijyeni ve beslenme alışkanlıkları klinik muayenelerle değerlendirilmiştir. Kategorik değişkenler için Ki-kare testi; grup karşılaştırmaları için normal dağılıma bağlı olarak ANOVA veya Kruskal–Wallis testleri; ikili karşılaştırmalar için ise Mann–Whitney U testi ve İki Oran Z testi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p < .05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Ortodontik maloklüzyonların prevalansı yaşla birlikte anlamlı düzeyde artmış, bu artış en fazla 10–12 ve 13–15 yaş gruplarında gözlemlenmiştir (p < .001). Tüm malokluzyon tipleri, meziodistal boyut kaybı yaşayan bireylerde anlamlı düzeyde daha sık görülmüş, özellikle Sınıf IV malokluzyon yalnızca bu grupta tespit edilmiştir (p < .001). Sınıf II malokluzyona sahip çocuklarda ortalama eksik diş sayısı en yüksek olup, bu değer malokluzyon bulunmayanlara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede fazladır (p < .001). Benzer şekilde, çürük diş ortalaması Sınıf II ve Sınıf III malokluzyon gruplarında, malokluzyonu olmayanlara göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p < .001 ve p = .042, sırasıyla). Ağız hijyeni ve beslenme alışkanlıkları da malokluzyon tipleri ile anlamlı ilişki göstermektedir. Diş fırçalama sıklığının düşük olması, arayüz temizliğinin yapılmaması ve asidik-şekerli gıda tüketiminin fazla olması, malokluzyon bulunan bireylerde daha yaygın olarak tespit edilmiştir (p < .001). Ayrıca, yetersiz ağız hijyeni ve sağlıksız beslenme alışkanlıkları, artan çürük oranları (p < .001) ve eksik diş varlığı ile (p < .05) güçlü bir şekilde ilişkili bulunmuştur. Sonuç: Ortodontik malokluzyonlar yaşla birlikte giderek artmakta olup, diş çürükleri, diş kaybı, yetersiz ağız hijyeni ve sağlıksız beslenme alışkanlıkları ile anlamlı düzeyde ilişkilidir. Erken yaşlarda uygulanacak çok disiplinli ağız sağlığı stratejileri, hem ortodontik anomalilerin hem de diş çürüklerinin görülme sıklığını azaltmada etkili olabilir.